Zbiór elementów populacji dobranych w sposób świadomy, to jest przez wykorzystanie informacji o właściwościach poszczególnych elementów. Charakterystycznym przykładem próby celowej w badaniach próbnych czy pilotażowych jest zbiór szkół, lub uczniów najłatwiej dostępnych dla prowadzącego badanie i najbardziej chętnych do współpracy. Próba celowa nie upoważnia nas do wnioskowania statystycznego, gdyż mogą w niej wystąpić błędy systematyczne, zwykle „na korzyść" w stosunku do populacji.