loga XXIV KDE


XXIV KONFERENCJA DIAGNOSTYKI EDUKACYJNEJ

KATOWICE 27-29 WRZEŚNIA 2018

RODN "WOM" ul. ks. kard. Stefana Wyszyńskiego 7


WSPOMAGANIE ROZWOJU KOMPETENCJI DIAGNOSTYCZNYCH NAUCZYCIELI

Tematyka

I. Diagnoza przebiegu uczenia się – rola doradców metodycznych i konsultantów w podnoszeniu jakości tej diagnozy

  1. Rozróżnianie wewnętrznej i zewnętrznej motywacji do uczenia się, pobudzanie motywacji wewnętrznej
  2. Rozpoznawanie umiejętności praktycznych i poznawczo-teoretycznych ucznia, prowadzenie obserwacji pracy ucznia w toku lekcji
  3. Ocenianie stanu a ocenianie rozwoju osiągnięć ucznia, wdrażanie koncepcji edukacyjnej wartości dodanej

II. Diagnoza wyniku uczenia się – rozszerzanie i pogłębianie przygotowania nauczycieli w tym zakresie

  1. Interpretacja oczekiwanych, rejestrowanie i analiza uzyskanych wyników uczenia się, stosowanie nieformalnych metod sprawdzania osiągnięć uczniów – ustnych,  pisemnych i praktycznych; indywidualnych i grupowych
  2. Zastosowania standaryzowanych narzędzi pomiaru dydaktycznego, szacowanie rzetelności i trafności programowej wyników pomiaru: wersje próbne sprawdzianu po VIII klasie szkoły podstawowej.
  3. Ocenianie kształtujące i ocenianie sumujące osiągnięć uczniów, naturalne i regulowane składniki oceny szkolnej

III. Diagnostyka edukacyjna na szerokim świecie

  1. Nowe idee i ich aplikacje  w światowej diagnostyce edukacyjnej
  2. Międzynarodowe badania osiągnięć szkolnych  problemy metodologiczne,    reanalizy, popularyzacja wyników i analiza ich znaczenia dla polskiego systemu edukacyjnego
  3. Sprawozdania z wizyt studyjnych i własnych doświadczeń edukacyjnych w różnych krajach świata, bliskich i dalekich
IV. Inne tematy z zakresu diagnostyki edukacyjnej


Wprowadzenie do tematyki XXIV Konferencji Diagnostyki Edukacyjnej


O POTRZEBIE WSPOMAGANIA ROZWOJU KOMPETENCJI DIAGNOSTYCZNYCH NAUCZYCIELI


Kompetencje diagnostyczne

O profesjonalnym i efektywnym działaniu nauczyciela decydują jego różnorodne kompetencje, które powinny być ciągle rozwijane i doskonalone. Tych kompetencji jest wiele, składają się na nie kwalifikacje nauczycieli niezbędne do efektywnego wykonywania zawodu. Profesor Wacław Strykowski (2005) w artykule „Kompetencje współczesnego nauczyciela” prezentuje i omawia swoją autorską listę dziesięciu grup kompetencji. Tworzą ją kompetencje:

  1. merytoryczne (rzeczowe),
  2. psychologiczno-pedagogiczne,
  3. diagnostyczne (diagnozowania),
  4. planistyczne i projektowe,
  5. dydaktyczno-metodyczne,
  6. komunikacyjne,
  7. medialne,
  8. kontrolne i ewaluacyjne,
  9. oceniania programów i podręczników szkolnych,
  10. autoedukacyjne.

Profesor Wacław Strykowski zastrzega, że grupy te nie mają charakteru rozłącznego, a klasyfikacja kompetencji jest otwarta, może być modyfikowana, rozszerzana i uzupełniana. Przedstawiony zestaw jest podziałem umownym, ale sprzyjającym refleksji obejmującej i łączącej różne aspekty pracy nauczyciela w szkole.

Kompetencje (3) diagnostyczne oraz (8) kontrolne i ewaluacyjne są przedmiotem badań diagnostyki edukacyjnej i są łącznie zaliczane są do grupy kompetencji diagnostycznych. Zwracają na to uwagę założyciele Polskiego Towarzystwa Diagnostyki Edukacyjnej w deklaracji programowej (2003) „O potrzebie diagnozy i diagnostyki edukacyjnej”:

By nauczać, trzeba znać przedmiot i dydaktykę. By kształcić, trzeba nadto rozumieć ucznia. […] Najważniejsza jest dla nas zależność wyniku uczenia się od przebiegu uczenia się w określonych warunkach wewnątrz i na zewnątrz ucznia. Taką wiedzę, ożywianą chęcią niesienia pomocy, możemy nazwać rozumieniem ucznia.

Jednym z głównych zagadnień diagnostyki edukacyjnej w naszym kraju jest działanie wewnątrzszkolnych systemów oceniania i wykorzystanie egzaminów zewnętrznych oraz przeglądowych badań osiągnięć uczniów do stopniowego ulepszania nauczycielskich systemów kształcenia.

Jako wyłaniająca się w świecie od ćwierćwiecza teoria naukowa, diagnostyka edukacyjna zajmuje się opisem i wyjaśnianiem sposobów rozpoznawania sytuacji emocjonalnej i poznawczej ucznia, w tym zwłaszcza zmian, jakie w nim zachodzą pod wpływem działania edukacyjnego. Rejestruje stan i wyjaśnia kontekst osiągnięć uczniów. Jej główną metodą jest pomiar dydaktyczny, wzbogacony warsztatem psychologii i socjologii.

Wspomaganie rozwoju kompetencji diagnostycznych nauczycieli

Polskie Towarzystwo Diagnostyki Edukacyjnej – zgodnie ze swoim statutem – tematyką swoich corocznych konferencji inspiruje do badań naukowych i dyskusji na temat diagnozy edukacyjnej. W serwisie internetowym ptde.org otworzono dostęp do bazy prawie 1200 tekstów konferencyjnych z lat 1993–2017 z zakresu diagnostyki edukacyjnej, które można wykorzystać w działaniach wspomagających rozwój kompetencji diagnostycznych nauczycieli.

Zachęcamy badaczy i refleksyjnych praktyków: nauczycieli, doradców metodycznych, konsultantów, pracowników wyższych uczelni do podzielenia się swoimi przemyśleniami na temat wspomagania rozwoju kompetencji diagnostycznych nauczycieli, tematu przewodniego XXIV Krajowej Konferencji Diagnostyki Edukacyjnej w Katowicach.

W publikacji „Nowy system doskonalenia nauczycieli. Sieci współpracy i samokształcenia” (ORE,  2014) czytamy, że:

 […] założeniem nowego systemu wspomagania szkół i nauczycieli jest utożsamianie dobrej szkoły z organizacją uczącą się. Sieci – dzięki roli, jaką odgrywają w procesie wzajemnego uczenia się – stają się jednocześnie jednym z elementów doskonalenia nauczycieli. Udział szkół lub nauczycieli w pracach sieci daje możliwość kontaktu z innymi placówkami, które mierzą się z podobnymi wyzwaniami. Wymiana doświadczeń oraz wspólne rozwiązywanie problemów pozwalają nauczycielom i dyrektorowi spojrzeć na trudności z różnych perspektyw. Sieci stanowią doskonałe uzupełnienie dotychczas stosowanych form doskonalenia nauczycieli, takich jak szkolenia, warsztaty, spotkania zespołów przedmiotowych.

Warto poddać refleksji rolę sieci współpracy i samokształcenia, środowiska akademickiego, konsultantów i doradców metodycznych w podnoszeniu jakości diagnozy przebiegu uczenia się. Warto skupić uwagę na pobudzaniu wewnętrznej i zewnętrznej motywacji uczniów do uczenia się. Służyć temu może doskonalenie umiejętności pogłębionej obserwacji pracy uczniów w toku lekcji. Diagnoza przebiegu uczenia się obejmuje też ocenę rozwoju osiągnięć ucznia. Zachęcamy do dzielenia się swoimi przemyśleniami dotyczącymi sposobu oceny rozwoju, dotyczy to m.in. edukacyjnej wartości dodanej.

Ocenianie kształtujące – wspierane m.in. przez Centrum Edukacji Obywatelskiej w serwisie internetowym OK – polega na pozyskiwaniu przez nauczyciela i ucznia w trakcie nauczania informacji, które pozwolą rozpoznać, jak przebiega proces uczenia się, aby nauczyciel modyfikował dalsze nauczanie, uczeń otrzymywał informację zwrotną pomagającą mu się uczyć. Warto poddać refleksji rozszerzanie i pogłębianie przygotowania nauczycieli do przeprowadzania diagnozy wyniku uczenia się. Zachęcamy do refleksji nad praktyką oceniania kształtującego, nad naturalnymi i regulowanymi składnikami oceny szkolnej (Niemierko, 2017), nad formalnymi i nieformalnymi metodami sprawdzania osiągnięć uczniów. Warto powrócić do tematu interpretacji oczekiwanych efektów kształcenia i rejestracji oraz analizy uzyskanych wyników uczenia się. Warto także kontynuować badania nad szacowaniem rzetelności i trafności programowej wyników pomiaru dydaktycznego. Konieczność wspomagania kompetencji diagnostycznych nauczycieli w tym zakresie ma szczególne znaczenie w okresie pierwszych testów formuły egzaminu ósmoklasisty (CKE, 2017).

Tematem XV Konferencji Diagnostyki Edukacyjnej były „Badania międzynarodowe i wzory zagraniczne w diagnostyce edukacyjnej” (PTDE, 2009). Tematykę międzynarodowych badań z zakresu diagnostyki edukacyjnej chcemy na stałe wprowadzić do corocznych konferencji PTDE. Warto poddać refleksji metodologię i wyniki badań porównawczych oraz możliwość ich wykorzystania we wspomaganiu rozwoju kompetencji diagnostycznych nauczycieli (zob. np. „Międzynarodowe badanie nauczania i uczenia się”, IBE, TALIS, 2013). Cenne może być podzielenie się doświadczeniami i refleksjami bezpośrednio przez osoby, które uczestniczyły w badaniach międzynarodowych lub pracowały  w edukacji za granicą.

„Wspomaganie kompetencji diagnostycznych nauczycieli”, temat przewodni XXIV Krajowej Konferencji Diagnostyki Edukacyjnej w Katowicach, może być przedmiotem także i innych refleksji. Spotkamy się w gronie badaczy i refleksyjnych praktyków. W czasie konferencji na pewno wiele się od siebie wzajemnie nauczymy, podniesiemy swoje kompetencje, wzbogacimy swoje rozumienie wspomagania rozwoju kompetencji diagnostycznych.


Zapraszamy do Katowic!

 

Przydatne linki:
Ostatnia modyfikacja: poniedziałek, 23 październik 2017, 20:43