nagłówek

XXIII Konferencja Diagnostyki Edukacyjnej

Łódź, 2224 września 2017 r.

Tematyką XXIII Krajowej Konferencji Diagnostyki Edukacyjnej w Łodzi będzie Diagnozowanie umiejętności praktycznych w toku kształcenia i egzaminowania. Traktujemy to jako kontynuację problematyki zeszłorocznej, XXII Konferencji Diagnostyki Edukacyjnej, w której główne akcenty zostały położone na twórczość uczniów i nauczycieli oraz na diagnozę tych dziedzin. Jesteśmy bowiem przekonani, że twórczość wymaga określonych umiejętności praktycznych i ich wykorzystania w działaniu. Problematyka diagnozowania umiejętności praktycznych była stale obecna na kolejnych konferencjach PTDE, lecz występowała w rozproszeniu. Obecnie chcemy się na niej skoncentrować, poddać pogłębionej analizie i refleksji rolę, jaką te umiejętności odgrywają we współczesnym kształceniu i egzaminowaniu. Mamy nadzieję, że będzie to sprzyjać postępom metodyki kształcenia uczniów i studentów, w tym przyszłych nauczycieli i wychowawców.

Umiejętności są rozumiane w dydaktyce jako posługiwanie się wiadomościami umożliwiające osiągnięcie określonego celu. Umiejętności poznawcze, jak czytanie i rozumowanie, służą dalszemu uczeniu się, a umiejętności praktyczne, jak projektowanie i przetwarzanie, pozwalają na skuteczne oddziaływanie na otoczenie materialne i społeczne. Są silnie powiązane, lecz w kształceniu ogólnym, dającym podstawę przyszłej specjalizacji ucznia, te pierwsze bywają przeceniane, a drugie zaniedbywane.

W literaturze pedagogicznej umiejętności praktyczne rozumiane są bardzo szeroko. Od przyjmowania za umiejętność praktyczną: rysowania, czytania, pisania, posługiwania się komputerem i rozumowania matematycznego przez działania społeczne, jak poprowadzenie dyskusji, zorganizowanie wycieczki i wykonanie projektu dydaktycznego, aż do złożonych czynności fachowych wymienianych w podstawach programowych kształcenia zawodowego. Niektóre z tych czynności są wykonywane w rzeczywistości przyrodniczej i społecznej, a inne – i to coraz liczniejsze – w świecie wirtualnym, symulującym tę rzeczywistość.

Umiejętności praktyczne są dwuwarstwowe. W warstwie intelektualnej obejmują umysłowe reprezentacje procesów przyrodniczych i społecznych, umożliwiające rozumienie, projektowanie i kontrolowanie tych procesów. W warstwie sprawnościowej obejmują celowość, płynność i kontrolę jakości wyodrębnionych czynności technicznych. Obydwie te warstwy powinny być przedmiotem diagnozy umiejętności praktycznych.

Złożoność umiejętności praktycznych daje możliwość przedstawienia na naszej konferencji wielu doniesień o charakterze teoretycznym i doświadczalnym. Doniesień inwentaryzujących, porządkujących, wyjaśniających i popularyzujących osiągnięcia nauczycieli szkolnych i akademickich w tej dziedzinie. Stwarza pole wymiany poglądów między specjalistami różnych poziomów kształcenia praktycznego, psychologami, dydaktykami i diagnostami działającymi w PTDE.

W celu uzyskania spójności rozważań i analiz proponujemy przyjąć, że umiejętności praktyczne, rozwijane w kształceniu ogólnym i zawodowym, są zorientowane na realną użyteczność. Mogą to być działania komunikacyjne (mówienie, czytanie, pisanie, kodowanie informacji, ekspresja artystyczna), pomiarowe (np. mierzenie wielkości, masy, temperatury, wyznaczanie gęstości cieczy), zmieniające materialną strukturę przedmiotów (np. hodowanie roślin i zwierząt, obróbka drewna i metalu, sprężanie powietrza, usuwanie błędu konfiguracji systemu w komputerze) i wiele innych.

W kształceniu ogólnym zajęciami bezpośrednio odnoszącymi się do realnego świata są przedmioty przyrodnicze i społeczne. Przedmioty te – obok języka ojczystego, języków obcych i matematyki – stanowią współczesny kanon wykształcenia ogólnego. Ich różnorodność metodyczna jest bez wątpienia największa. Dobór treści, których znajomość jest sprawdzana na egzaminach, w obszarze umiejętności praktycznych jest niełatwy. Na przykład, ze względów organizacyjnych wiele sprawdzanych umiejętności pozostaje w warstwie intelektualnej, głównie projektowania i opracowywania (dostarczonych w zadaniu) danych. W ocenianiu wewnątrzszkolnym z pomocą w rozwiązaniu tej trudności przychodzi technologia informacyjno-komunikacyjna, która daje nauczycielom duże pole do inwencji diagnostycznej w rozmaitych przedmiotach szkolnych i akademickich.

Kluczowe znaczenie edukacyjne ma diagnozowanie umiejętności praktycznych w kształceniu zawodowym i w egzaminach potwierdzających kwalifikacje zawodowe, gdyż celem tego kształcenia jest wyposażenie uczniów i studentów w system umiejętności praktycznych niezbędnych w poszczególnych zawodach. Diagnozowanie polega tu na obserwacji próbnych działań, ocenie ich przebiegu oraz wyniku, wspomaganiu rozwoju indywidualnego stylu pracy, stosownie do potrzeb społecznych i gospodarczych.

Zachęcamy do analizy egzaminów zawodowych, obejmującej dyskusję taksonomii osiągnięć praktycznych, trafności programowej i prognostycznej testów, organizacji prób pracy i oceniania kształtującego kompetencji absolwentów. Liczymy na to, że efektem konferencji będą nie tylko rekomendacje doskonalenia egzaminów zewnętrznych, lecz także szersza dyskusja na temat oceniania kształtującego umiejętności praktycznych w szkolnej i akademickiej pracy nauczycieli zostanie na niej zainicjowana.

Ostatnia modyfikacja: czwartek, 27 lipiec 2017, 03:57